{"id":200,"date":"2013-11-26T23:00:00","date_gmt":"2013-11-26T22:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/serwer1389155.home.pl\/biegnaorientacje_nowy\/strona\/?p=200"},"modified":"2020-11-04T14:42:00","modified_gmt":"2020-11-04T13:42:00","slug":"wypalenie-czy-sukces","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.biegnaorientacje.pl\/index.php\/2013\/11\/26\/wypalenie-czy-sukces\/","title":{"rendered":"Wypalenie – koniec czy pocz\u0105tek?"},"content":{"rendered":"
Rozpoczynamy kolejny cykl artyku\u0142\u00f3w. Tym razem zajmiemy si\u0119 czym\u015b niezwykle bliskim, a jednocze\u015bnie bardzo dalekim wszystkim sportowcom – treningiem mentalnym. Potwierdzone badaniami naukowymi merytoryczne informacje z medycyny i psychologii pozwol\u0105 nam lepiej i dojrzalej spojrze\u0107 na sport, jakim jest bieg na orientacj\u0119. Na pierwszy ogie\u0144 – wypalenie.<\/strong><\/p>\n<\/div>\n

<\/p>\n

Burnout
<\/strong>Wypalenie (burnout) to termin pochodz\u0105cy z psychologii pracy. Z czasem zosta\u0142 on zaszczepiony r\u00f3wnie\u017c w sporcie, jednak w obu dziedzinach odnosi si\u0119 do odmiennych obszar\u00f3w funkcjonowania. Wypalenie zawodowe<\/strong> objawia si\u0119 przem\u0119czeniem, zniech\u0119ceniem do pracy, spadkiem motywacji, rosn\u0105c\u0105 apati\u0105 i pesymistyczn\u0105 wizj\u0105 przysz\u0142o\u015bci. Praca nie jest ju\u017c \u017ar\u00f3d\u0142em satysfakcji. Dochodzi do izolacji od otoczenia, ograniczenia relacji z innymi, wzrostu dra\u017cliwo\u015bci i impulsywno\u015bci. Ca\u0142o\u015b\u0107 mo\u017ce by\u0107 przyczynkiem depresji. Wypalenie w sporcie\u00a0<\/strong>to emocjonalne i fizyczne wyczerpanie, obni\u017cone poczucie osi\u0105gni\u0119\u0107 sportowych i dewaluacji sportu (Raedeke, Smith 2001).\u00a0Wypalenie nie jest r\u00f3wnoznaczne z przetrenowaniem.\u00a0<\/strong>Objawem jest r\u00f3wnie\u017c obni\u017canie warto\u015bci w\u0142asnych osi\u0105gni\u0119\u0107. Co istotne, wypalenie jest nieod\u0142\u0105czn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 kariery sportowej i wcale nie oznacza jej ko\u0144ca.\u00a0<\/strong>Oznacza to ni mniej, ni wi\u0119cej, \u017ce ka\u017cdego z nas mo\u017ce dotkn\u0105\u0107 ten problem i tym bardziej warto si\u0119 jemu przyjrze\u0107, aby wiedzie\u0107, jak sobie z nim radzi\u0107.\u00a0<\/p>\n

Sk\u0105d si\u0119 bierze wypalenie?
<\/strong>Co ciekawe, badania wypalenia zawodowego wykaza\u0142y, \u017ce jego przyczyn\u0105 wcale nie jest miejsce pracy, jej sta\u017c oraz warunki. St\u0105d g\u0142\u00f3wne przyczyny musz\u0105 wywodzi\u0107 si\u0119 od danej osoby. I tak s\u0105 to: \u017cywe \u00a0i intensywne reagowanie na bod\u017ace ze strony otoczenia, l\u0119kowe nastawienie do otoczenia, kontroluj\u0105ce nast\u0119pstwa swoich dzia\u0142a\u0144, wrogie wobec otoczenia oraz unikaj\u0105ce sytuacji trudnych s\u0105 bardziej nara\u017cone na wypalenie. \u00a0\u00a0

<\/em>Kiedy mo\u017ce nas dotkn\u0105\u0107?
<\/strong>Poziom wypalenia u wyczynowc\u00f3w jest zmienny w trakcie sezonu sportowego. Zazwyczaj najwy\u017cszy stopie\u0144 wyczerpania przy jednoczesnym niskim poziomie wykonania wyczynu przychodzi w \u015brodku sezonu. Na koniec sezonu wypalenie zawodnik\u00f3w istotnie jest ni\u017csze (Cresswell 2006). Informacje te brzmi\u0105 niepokoj\u0105co, je\u015bli u\u015bwiadomimy sobie, \u017ce wypalenie przyj\u015b\u0107 mo\u017ce w wakacje, czyli akurat w okresie najwa\u017cniejszych mi\u0119dzynarodowych start\u00f3w naszych orientalist\u00f3w.\u00a0<\/p>\n

Czynniki wypalenia
<\/strong>Objawy zwi\u0105zane z wypaleniem s\u0105 determinowane przez r\u00f3\u017cne czynniki stresogenne (powoduj\u0105ce stres). I w\u0142a\u015bnie ich znajomo\u015b\u0107 i analiza pozwol\u0105 nam skutecznie dzia\u0142a\u0107: zapobiega\u0107, op\u00f3\u017ania\u0107 i zmniejsza\u0107 nasilenie wypalenia. Do czynnik\u00f3w ryzyka jego wyst\u0105pienia nale\u017c\u0105:

1. Wysoki poziom stresu zwi\u0105zanego z treningiem.<\/strong>\u00a0Nierealistyczne cele, wysoka intensywno\u015b\u0107 trening\u00f3w przekraczaj\u0105ca mo\u017cliwo\u015bci zawodnika, a do tego zbyt kr\u00f3tka regeneracja s\u0105 czynnikami determinuj\u0105cymi rezygnowanie z kariery z powodu wypalenia (Gustafsson i wsp. 2008).\u00a0<\/p>\n

2. Niepewno\u015b\u0107 jutra i wysokie wymagania. <\/strong>Obawa o dalsze \u017cycie po zako\u0144czeniu kariery, problemy z kwalifikacjami pozasportowymi i zbyt wysokie wymagania ze strony trener\u00f3w i rodzic\u00f3w, kt\u00f3rym zawodnik nie jest w stanie sprosta\u0107, s\u0105 kolejnym czynnikiem wypalenia.<\/p>\n

3.\u00a0<\/em>Ma\u0142o godzin treningowych i konflikty wewn\u0105trz zespo\u0142u. <\/strong>Problem dotycz\u0105cy g\u0142\u00f3wnie m\u0142odych zawodnik\u00f3w (Smith, Gistaffsson, Hassmen 2010).\u00a0<\/p>\n

4. Urazy i kontuzje.<\/strong>\u00a0Ci, kt\u00f3rzy do\u015bwiadczyli ich w trakcie trwania sezonu sportowego maj\u0105 wy\u017cszy poziom wypalenia. Im wi\u0119ksza liczba uraz\u00f3w, tym wy\u017cszy jego poziom. Ka\u017cdy na kontuzj\u0119 reaguje inaczej. Cz\u0119\u015b\u0107 ma wtedy depresyjny nastr\u00f3j oraz zaburzenia l\u0119kowe. Istotne, r\u00f3wnie\u017c dla procesu rehabilitacji, jest dobre rozpoznanie zaburze\u0144 psychicznych. Badania pokazuj\u0105, \u017ce urazy wi\u0119zade\u0142 kolanowych cz\u0119\u015bciej powoduj\u0105 powstawanie nastroju depresyjnego ani\u017celi urazy g\u0142owy (Mainwaring i wsp. 2010). Czynnikami ryzyka rozwoju depresji po wyst\u0105pieniu urazu s\u0105: m\u0142ody wiek, silna identyfikacja ze sportem, powa\u017cna kontuzja oraz wyst\u0105pienie jej przed wa\u017cnymi zawodami.<\/p>\n

5. Trener i partnerka (partner). <\/strong>Okazuje si\u0119, \u017ce w kontek\u015bcie wsparcia spo\u0142ecznego s\u0142abe wsparcie lub jego brak nie wi\u0105\u017ce si\u0119 istotnie z wyczerpaniem emocjonalnym, ale zdewarto\u015bciowaniem sportu i poczuciem braku osi\u0105gni\u0119\u0107 u sportowca (Cresswell 2004). Spo\u015br\u00f3d spo\u0142ecznych przyczyn najsilniejsze zdaj\u0105 si\u0119 by\u0107 konflikty z trenerem lub zbyt s\u0142abe wsparcie z jego strony oraz rozpad zwi\u0105zku partnerskiego zawodnika (Gustaffsson i wsp. 2008).\u00a0<\/p>\n

Znamy ju\u017c czynniki, kt\u00f3re mog\u0105 powodowa\u0107 wypalenie. Je\u015bli u\u015bwiadomimy sobie, \u017ce konsekwencj\u0105 rosn\u0105cego wypalenia jest spadek motywacji, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cemy kszta\u0142towa\u0107, to dotrzemy do sedna i znajdziemy konkretne wskaz\u00f3wki i rozwi\u0105zania. I w\u0142a\u015bnie tym zajmiemy si\u0119 w kolejnym artykule z cyklu.<\/p><\/div>\n

<\/p>\n

<\/em>W artykule korzysta\u0142em ze skryptu referatu dr n. med. Piotra Wierzbickiego i dr n. med. Marcina Dom\u017calskiego z Uniwersytetu Medycznego w \u0141odzi wyg\u0142oszonego podczas konferencji Nowoczesne Technologie w Medycynie Sportowej – Zdrowie zawodnika najwi\u0119ksz\u0105 warto\u015bci\u0105 (24-25 X 2013 r., \u0141\u00f3d\u017a).\u00a0<\/em><\/p>\n

<\/em>foto:\u00a0blog.thefoundationstone.org<\/em><\/p>\n

<\/em><\/strong><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Rozpoczynamy kolejny cykl artyku\u0142\u00f3w. Tym razem zajmiemy si\u0119 czym\u015b niezwykle bliskim, a jednocze\u015bnie bardzo dalekim wszystkim sportowcom – treningiem mentalnym. Potwierdzone badaniami naukowymi merytoryczne informacje z medycyny i psychologii pozwol\u0105 nam lepiej i dojrzalej spojrze\u0107 na sport, jakim jest bieg na orientacj\u0119. Na pierwszy ogie\u0144 – wypalenie.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[39],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.biegnaorientacje.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/200"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.biegnaorientacje.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.biegnaorientacje.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.biegnaorientacje.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.biegnaorientacje.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=200"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.biegnaorientacje.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/200\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1812,"href":"https:\/\/www.biegnaorientacje.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/200\/revisions\/1812"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.biegnaorientacje.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=200"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.biegnaorientacje.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=200"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.biegnaorientacje.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=200"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}